Γιατί οι σύλλογοι εντοπίζουν ταλέντα από μικρή ηλικία

Και γιατί η διαδικασία είναι πιο σύνθετη απ’ όσο νομίζουμε

Η αναγνώριση και επιλογή νεαρών ποδοσφαιριστών αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα και ταυτόχρονα πιο παρεξηγημένα κομμάτια της ανάπτυξης στο σύγχρονο ποδόσφαιρο.

Συχνά γίνεται λόγος για ταλέντο, χωρίς όμως να υπάρχει σαφής κατανόηση του τι πραγματικά σημαίνει και πώς αυτό εντοπίζεται.

Στην πραγματικότητα, οι ευρωπαϊκοί σύλλογοι επενδύουν στην αναγνώριση παικτών από πολύ μικρή ηλικία, ακολουθώντας συγκεκριμένη λογική και στρατηγική.

Γιατί η επιλογή ξεκινά από νωρίς

Οι λόγοι για τους οποίους οι σύλλογοι εντοπίζουν ποδοσφαιριστές από μικρή ηλικία είναι συγκεκριμένοι:

Έγκαιρη ανακάλυψη ταλαντούχων παιδιών, Φόβος ότι η επιλογή θα γίνει πολύ αργά, δυνατότητα σωστής ανάπτυξης του παίκτη ΚΑΙ ανταγωνισμός μεταξύ συλλόγων για την απόκτηση ταλέντων.

Αυτό από μόνο του δείχνει ότι η επιλογή δεν είναι μια στιγμιαία απόφαση, αλλά μια διαδικασία με διάρκεια και στόχο (Hoare & Warr, 2000; Vaeyens et al., 2006).

Από τη φυσική προδιάθεση στην πολυπαραγοντική αξιολόγηση

Παλαιότερα, η αναγνώριση ταλέντου βασιζόταν κυρίως στις γενετικές προδιαθέσεις ενός παιδιού, οι οποίες μπορούν να βελτιωθούν μέσω της προπόνησης (Hoare & Warr, 2000).

Σήμερα, όμως, η διαδικασία είναι πιο σύνθετη και απαιτεί πολυεπιστημονική προσέγγιση.

Η επιλογή παικτών βασίζεται πλέον σε πολλαπλούς δείκτες (Meylan, Cronin, Oliver, & Hughes, 2010):

Φυσιολογικούς, τεχνικούς, τακτικούς, ψυχολογικούς.

Η ανάπτυξη ενός παιδιού, ιδιαίτερα στην εφηβεία, καθιστά δύσκολη την αξιολόγηση μόνο με βάση τυποποιημένα τεστ φυσιολογικών και τεχνικών χαρακτηριστικών.

Η αθλητική επιστήμη παίζει καθοριστικό ρόλο στην αναγνώριση, παρακολούθηση και ανάπτυξη των δυνατοτήτων των παικτών (Williams & Reilly, 2010).

Τα τρία στάδια ανάπτυξης ενός ταλαντούχου παίκτη

Η διαχείριση ενός ταλαντούχου αθλητή περιλαμβάνει τρία βασικά στάδια (Trninić, Jelaska, & Papić, 2009):

Εντοπισμός και αναγνώριση δυνατοτήτων, καθοδήγηση και σωστή επιλογή πορείας, ποιοτική και μακροχρόνια ανάπτυξη.

Η επιτυχία ενός οργανισμού εξαρτάται από το πόσο αποτελεσματικά διαχειρίζεται αυτά τα στάδια (Beechler & Woodward, 2009).

Τι είναι τελικά το ταλέντο

Ο όρος ταλέντο προέρχεται από το λατινικό talentum, με ρίζες στην ελληνική λέξη «τάλαντον», που σήμαινε ισορροπία ή χρηματική αξία (Hoad, 1993). Στη βιβλιογραφία, το ταλέντο ορίζεται με ποικίλους τρόπους:

Δυνατότητα (Gagné, 2000 Silzer & Dowell, 2009), ικανότητα (Jerico 2001), δεξιότητα/ικανότητα απόδοσης (Stahl et al., 2007), πλεονέκτημα (Ulrich, 2007), εμπειρία (Cheese, Thomas, & Craig, 2008), γνώση (Tansley et al., 2006), δυναμικό (potential) (Tansley et al., 2007), απόδοση (performance) (Stahl et al., 2007).

Σύμφωνα με τον Ommundsen (2009), το ταλέντο είναι κάτι που έχεις, κάτι που είσαι, κάτι που μπορείς να γίνεις ή κάτι που μπορείς να αναπτύξεις.

Υπάρχουν δύο βασικές προσεγγίσεις:

Στατική προσέγγιση, το ταλέντο είναι έμφυτο και φαίνεται από νωρίς.

Δυναμική προσέγγιση, το ταλέντο εξελίσσεται μαζί με ψυχολογικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά (Güllich, 2014).

Όταν η θεωρία γίνεται πράξη

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι o AFC Ajax για την παραγωγή νεαρών ταλέντων.

Οι προπονητές ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν το μοντέλο TIPS (Technique, Intelligence, Personality, Speed) στην αναγνώριση ταλέντων (Brown, 2001).

Παράλληλα, στην Αγγλία εφαρμόζονται μοντέλα όπως, TABS (Technique, Attitude, Balance, Speed)
SUBS (Speed, Understanding, Personality, Skill).

Στόχος τους είναι να συνδυάζουν την εμπειρική κρίση με επιστημονική λογική (Stratton, Reilly, Williams, & Richardson, 2004).

Καταληκτικά

Η αναγνώριση και ανάπτυξη ταλέντου στο ποδόσφαιρο είναι σύνθετη διαδικασία που απαιτεί γνώση, οργάνωση και συνέπεια.

Δεν υπάρχει ένα ενιαίο μοντέλο για όλους, αλλά η έλλειψη συστήματος και επιστημονικής προσέγγισης οδηγεί σε απώλεια δυνατοτήτων.

Το ταλέντο από μόνο του δεν αρκεί.

Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι το σύστημα που το εντοπίζει, το αξιολογεί και το εξελίσσει, σύμφωνα με πολυπαραγοντικά κριτήρια και επιστημονικά δεδομένα.