Με ποια κριτήρια αξιολογείται ένας νεαρός για την Α’ ομάδα στην Κύπρο;

Ψάξαμε λίγο από εδώ, λίγο από εκεί, ρωτήσαμε, κάναμε την έρευνά μας, για να απαντήσουμε σε ένα απλό ερώτημα.

Πως οι Κυπριακές ομάδες αξιολογούν τους νεαρούς ποδοσφαιριστές τους για να τους εντάξουν στην Α΄ομάδα.

Ένα είναι το σίγουρο.

Όσο συνεχίζουμε να λειτουργούμε χωρίς επιστημονική προσέγγιση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, θα απέχουμε ακόμη δεκαετίες από τις ποδοσφαιρικά προηγμένες χώρες.

Η αξιολόγηση για την Α΄ ομάδα ενός νεαρού ποδοσφαιριστή είναι μια πολυδιάστατη διαδικασία που συνεκτιμά τεχνικές, τακτικές, φυσικές, ψυχολογικές και κοινωνικές παραμέτρους.

Δεν πρόκειται για τυχαίο γεγονός, αλλά για αποτέλεσμα ελεγχόμενης, επιστημονικά δομημένης ανάπτυξης από μικρή ηλικία.

Κορυφαίες Ακαδημίες (π.χ. Μπαρτσελόνα, Άγιαξ) οργανώνουν την αξιολόγηση με ατομικά πλάνα ανάπτυξης (IDP) και τριμηνιαίες αξιολογήσεις (TIPS), που καλύπτουν τεχνικούς, τακτικούς και ψυχολογικούς δείκτες.

Οι παίκτες αναπτύσσονται και παρακολουθούνται μέχρι το τέλος της εφηβικής ηλικίας, με τη μέση ηλικία πρώτου προαγωγής στην πρώτη ομάδα είναι γύρω στα 18 έτη.

Ταυτόχρονα, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η βιολογική ωρίμανση (διαφορά βιολογικής και χρονολογικής ηλικίας) για να μην αποκλείονται ταλέντα που εξελίσσοντα αργά.

Καμία διάσταση δεν είναι επακριβώς ορισμένη με ένα συγκεκριμένο πρότυπο (π.χ. δεν υπάρχουν επίσημα όρια σπριντ ή VO₂max), οπότε οι Ακαδημίες δρουν βάσει εσωτερικών δείκτες αξιολόγησης και αντικειμενικών δοκιμασιών, σε συνδυασμό με τη γνώμη του επιτελείου της ομάδας.

Ο τελικός αποφασιστικός ρόλος ανήκει στην τεχνική ηγεσία της Ακαδημίας και τη διοίκηση, αλλά συμμετέχουν στελέχη σκάουτινγκ, τεχνικής διεύθυνσης, αθλητικών επιστημόνων και ψυχολόγων.

Ορισμός της αξιολόγησης για Α΄ ομάδα

Η διαδικασία αυτή αφορά την αξιολόγηση της ετοιμότητας ενός νεαρού για συμμετοχή ή ένταξη στην πρώτη ομάδα του συλλόγου.

Όπως επισημαίνεται στη βιβλιογραφία, η ανάδειξη ενός παίκτη σε υψηλού επιπέδου ποδοσφαιριστή δεν οφείλεται σε τυχαία γεγονότα, αλλά σε μια επιστημονικά δομημένη διαδικασία προπόνησης από τις πρώτες ημέρες ενασχόλησης του με το ποδόσφαιρο.

Με απλά λόγια, η αξιολόγηση Α΄ ομάδας είναι μέρος της συνολικής εξέλιξης του ποδοσφαιριστή και συνήθως ξεκινά όταν ο παίκτης πλησιάζει τις τελευταίες κατηγορίες της Ακαδημίας (π.χ. Κ17 – Κ19), ανάλογα με τη φιλοσοφία του συλλόγου.

Σε πολλές Ακαδημίες, αφού ο παίκτης έχει χτίσει το βασικό υπόβαθρό του από μικρή ηλικία, η ένταξη στην πρώτη ομάδα θεωρείται θέμα προετοιμασίας και επίδοσης, όχι απλά ηλικίας.

Ο παράγοντας χρόνος αξιολογείται σε συνδυασμό με φυσιολογική ωρίμανση, όταν ο παίκτης φτάσει στα 16 – 18 και δεν έχει αποδείξει εξαιρετική τεχνική/επίδοση, τότε μάλλον δεν θα προχωρήσει στην πρώτη ομάδα.

Κριτήρια αξιολόγησης νεαρού παίκτη

Η απόφαση βασίζεται σε τεχνικά, τακτικά, φυσικά/εργομετρικά, ψυχολογικά/συμπεριφορικά και κοινωνικά/ωριμότητας κριτήρια.

Τεχνικά, άψογο κοντρόλ (first touch), ακρίβεια πάσας και σουτ, ευχέρεια στο ντρίμπλα και στις τεχνικές ενέργειες. Οι κορυφαίες Ακαδημίες (πχ. Μπαρτσελόνα) τονίζουν ότι «για να παίξει ένας παίκτης στην Α΄ ομάδα πρέπει να έχει εξαιρετικό επίπεδο τεχνικών δεξιοτήτων».

Στοιχεία όπως ακρίβεια πάσας ή ντρίπλας είναι αποδεδειγμένα διακριτοί παράγοντες σε υψηλό επίπεδο. Σε πρακτικό επίπεδο, χρησιμοποιούνται μετρήσεις σαν το αλμα από ημικαθίσμα ή τεστ τεχνικής (π.χ. dribbling slalom, πάσες-στόχο). Οι τεχνικές ενέργειες στο παιχνίδι (ντρίπλα, πάσα, τελική προσπάθεια) θεωρούνται επίσης βασικοί δείκτες επίδοσης.

Τακτικά, ικανότητα αντίληψης χώρου, τοποθέτησης και λήψης αποφάσεων υπό πίεση. Σημασία έχουν η κατανόηση επιθετικών/αμυντικών αρχών, η ποδοσφαιρική νοημοσύνη (game intelligence) και η ευελιξία στο σύστημα παιχνιδιού. Οι σύγχρονες προσεγγίσεις (π.χ. προοπτικές UEFA/Barca) υπογραμμίζουν ότι αναλυτική κατανόηση τακτικών δράσεων είναι κρίσιμος πυλώνας, παράλληλος με την τεχνική κατάρτιση.

Π.χ. οι υπεύθυνοι ανάπτυξης αναφέρουν ως θεμελιώδη διάσταση την ικανότητα ερμηνείας σύνθετων αγωνιστικών καταστάσεων (tactical understanding). Στην πράξη, η τακτική αξιολόγηση γίνεται μέσω video ανάλυσης και ομαδικής συμπεριφοράς σε αγώνες/προπονήσεις, συχνά με coaches eye (υποκειμενική κρίση προπονητή).

Ιδιαίτερη σημασία επίσης δίνονται σε φυσικά προσόντα, ψυχολογικά, συμπεριφορά, κοινωνικά, ωριμότητα κά.

Τα παραπάνω κριτήρια έχουν βαρύνουσα σημασία, χωρίς όμως κάποιο μοναδικό να εξασφαλίζει προαγωγή στην Α’ ομάδα.

Συχνά τα επιτελεία των ομάδων ψάχνουν ένα καλύτερο όλων χαρακτηριστικό (π.χ. x-factor όπως εξαιρετική ταχύτητα, δύναμη ή ανθεκτικότητα) που θα διαφοροποιεί τον παίκτη.

Κορυφαίο παράδειγμα όμως, είναι να έχει κάποιο παιδί μία άψογη δεξιότητα (10/10 ποιότητα, όπως επισημαίνεται σε έρευνα) ώστε να δικαιολογεί την ένταξή του, ακόμα και αν υστερεί σε όλα τα άλλα πεδία.

Καταληκτικά, όσον αφορά την κυπριακή πραγματικότητα, η προώθηση ενός νεαρού ποδοσφαιριστή στην Α’ ομάδα δεν πρέπει να αποτελεί επικοινωνιακή κίνηση, αλλά αποτέλεσμα ουσιαστικής αξιολόγησης και σωστής προετοιμασίας.

Στις προηγμένες ποδοσφαιρικά χώρες, η απόφαση αυτή λαμβάνεται όταν ο ποδοσφαιριστής είναι πραγματικά έτοιμος να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του υψηλού επιπέδου.

Όταν ένας νεαρός εκτίθεται πρόωρα σε ένα περιβάλλον που ξεπερνά τις δυνατότητές του, η ζημιά μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη απ’ ότι αντιλαμβανόμαστε.

Πλήττεται η αυτοπεποίθηση και η εξέλιξη του ίδιου του ποδοσφαιριστή, αλλά ταυτόχρονα αμφισβητείται και η αξιοπιστία εκείνων που έκριναν ότι ήταν έτοιμος.

Στο ποδόσφαιρο δεν αρκεί να δώσεις μια ευκαιρία, πρέπει να τη δώσεις τη σωστή στιγμή.